Marlies: Ik ben ervan overtuigd dat het huidige economische systeem ernstige gebreken heeft: het is gebaseerd op eeuwige groei, terwijl de voorraden van de aarde eindig zijn. Ook wordt natuur- en milieuschade van producten doorgaans niet doorberekend in de prijs. Twee zorgwekkende punten. We moeten naar een systeem dat duidelijk rekening houdt met deze grenzen aan wat de aarde ons kan bieden. We moeten streven naar een kringloop-economie, waarin steeds meer gerecycled en dus minder weggegooid wordt. Een systeem dat uitgaat van ‘genoeg’ in plaats van ‘meer’ en natuur en milieu zoveel mogelijk ontziet. Goede eerste stappen zouden zijn om afvalstorting meer te belasten en zo recycling te stimuleren, en de nadelige effecten voor natuur en milieu door te rekenen in de prijs van producten, in plaats van deze af te wentelen op de hele samenleving. Reactie Jillis: Onuitputtelijke fossiele brandstoffen zijn geen vereisten voor continue economische groei. Uiteraard ben ik het met je eens dat we beter om moeten gaan met onze hulpbronnen. De aloude linkse Pavlov-reactie om belastingen maar weer te verhogen, heeft echter bewezen niet effectief te zijn, of het doel moet zijn de economie juist te beschadigen. Jillis: Per definitie kun je alleen uit een economische crisis komen door economische groei te realiseren. Duurzaamheid is dan ook geen antwoord op de crisis, maar hoogstens één van de voorwaarden om economische groei te realiseren. Ik bestrijd dat we tegen de grenzen van de economie aanlopen en economische groei in de toekomst niet reëel zou zijn. Wat de economie nodig heeft om te groeien, is technologische ontwikkeling. Hierdoor worden processen en producten energiezuiniger en daarnaast productiemethoden efficiënter. Dit resulteert respectievelijk in een minder snelle uitputting van onze energiebronnen en tijdwinst. Beide dragen bij aan economische groei. Technologische ontwikkeling gaat echter niet vanzelf; de kwaliteit van onderwijs en wetenschap moet drastisch worden verbeterd en daartoe dient goed overheidsbeleid opgesteld te worden. Duurzaamheid is ook één van de resultaten die technologische ontwikkeling moet hebben. Het lijkt me dan ook goed dat alle pijlen gericht worden op wetenschap en technisch onderwijs. Reactie Marlies: Tuurlijk, het kan nog wel wat efficiënter, maar dat houdt hoe dan ook een keer op. Niet ons economische systeem, maar wat de aarde nog aankan moet leidend zijn. Ons systeem kunnen we als we het echt willen namelijk veranderen. Een extra aarde ergens vandaan toveren gaat een stuk moeilijker.
Duurzaamheid in plaats van economische groei?
Stelling: Om uit de crisis te komen moeten we inzetten op duurzaamheid, niet op economische groei.
![](https://www.resource-online.nl/app/uploads/2022/11/83033_fullimage_26-jenm-wit-bdg-8196_b4219ab5_570x379.jpg)