‘Een onderzoeksvisum regelen voor mijn thesis in Indonesië was nog een heel proces. Het heeft me drie maanden gekost. Ik moest veel documenten uploaden en heb nog een keer om vier uur ’s ochtends geskypet, om mijn onderzoek te verdedigen voor een Indonesische toelatingscommissie. Ik had mijn vlucht al geboekt en ze gaven helemaal geen indicatie of ze het goed vonden of niet, dus het was nog wel spannend of ik toegelaten werd. Dat was gelukkig het geval.
![](https://www.resource-online.nl/app/uploads/2022/06/4de793e0-1c66-4972-98da-bdc5f7aa5661_IMG_20171206_112539_ff2d523e_200x356.jpg)
Dubbele strategie
Ik heb onderzocht hoe de Indonesische overheid legitimiteit probeert te creëren voor hun duurzame palmoliebeleid. Ik heb meer dan veertig interviews afgenomen, de meeste in de steden Bogor en Jakarta, maar ik ben ook naar Sumatra en Borneo geweest. Ik had zelf al een beetje Indonesisch geleerd, voor de dagelijkse boodschappen, maar als de interviews in het Indonesisch waren, had ik er een vertaler bij. Gelukkig waren de meeste interviews gewoon in het Engels.
De interviews waren voornamelijk met mensen van de overheid, maar ook met non-gouvernementele organisaties, bedrijven en vertegenwoordigers van boeren. Ik kwam erachter dat de Indonesische overheid een dubbele strategie gebruikt om het beleid te legitimeren. Aan de ene kant stellen ze zich heel welwillend op en is er ruimte voor participatie van de belanghebbenden, aan de andere kant geven ze ook duidelijk hun grenzen aan. Internationaal treden ze bijvoorbeeld autoritair op. De palmolie wordt in Indonesië geproduceerd, dus andere landen hebben daar niet veel over te zeggen.
![](https://www.resource-online.nl/app/uploads/2022/06/229e707b-593e-4b7b-acb5-c761727f764a_IMG_20180105_052803_3fac4fd9_200x112.jpg)
Samen op de foto
Tijdens mijn onderzoek woonde ik in Bogor, een stad met ongeveer een miljoen inwoners in de buurt van Jakarta. Er kwamen daar weinig westerse toeristen. Toen ik bij de beroemde botanische tuin was, wilden veel Indonesische toeristen met me op de foto. Toch voelde het alsof ik deel uitmaakte van de stad: ik leerde de weg kennen en woonde tussen de Indonesiërs.
Door het onderzoeksvisum kon ik onbeperkt in- en uitreizen, zo ben ik bijvoorbeeld naar Maleisië geweest. Tegen het eind van mijn verblijf kwam mijn vriendin langs en zijn we nog naar het oosten gereisd: via Oost-Java en Bali naar Lombok. Het was prachtig en afwisselend tussen steden en natuur. We sliepen meestal bij Indonesiërs die een kamer verhuurden. Zo had je veel contact met ze, wat ook heel leuk was. Het was jammer om weer naar huis te gaan.’